Shkencëtarët kanë bërë një zbulim të rrallë pranë majës së malin më të lartë në botë, Everest, duke gjetur fosile të organizmave detarë që datojnë rreth 450 milionë vjet më parë. Ky zbulim tregon se zona që sot arrin mbi 4 mijë metra lartësi dikur ka qenë fund i një oqeani tropikal.
Fosilet janë gjetur në shkëmbinj sedimentarë gëlqerorë të Qomolangmës dhe përfshijnë krinoidë, trilobitë, cefalopodë dhe brakipodë – specie që jetonin në detra të ngrohtë dhe të cekët miliona vite më parë. Këto mbetje tregojnë ekzistencën e Oqeanit të lashtë Tetis, që dikur mbulonte rajonin ku sot ngrihen Himalajet.
Shkencëtarët shpjegojnë se ngritja e Everestit lidhet me lëvizjen e pllakave tektonike: rreth 50 milionë vjet më parë, pllaka kontinentale e Indisë u përplas me pllakën euroaziatike, duke ngritur dhe palosur shtresa të mëdha sedimentesh, formuar Himalajet dhe majën e Everestit. Ky proces vazhdon edhe sot, me malin që rritet rreth 1 centimetër në vit.
Prania e këtyre fosileve mbështet gjithashtu teorinë e lëvizjes së kontinenteve të propozuar nga Alfred Wegener në vitin 1915, duke ofruar prova të qarta për historinë gjeologjike të Tokës.
Sekretet dikur ishin në fund të oqeanit, tani…
Në majën më të lartë të planetit, pothuajse 9 kilometra mbi nivelin e detit, Mali Everest fsheh një nga dëshmitë më të jashtëzakonshme të historisë së Tokës.
Pranë majës së tij janë gjetur fosile detare dhe shtresa guri gëlqeror, mbetje të krijesave të lashta që dikur jetonin në fundin e një oqeani të zhdukur prej kohësh, të njohur si Deti Tethys.
Kjo do të thotë se pika më e lartë në Tokë dikur ka qenë thellë nën ujë.
Gjatë dhjetëra miliona viteve, përplasja mes pllakës tektonike indiane dhe asaj euroaziatike e ngriti gradualisht këtë fund deti drejt sipërfaqes. Me kalimin e kohës, kjo lëvizje krijoi vargmalin e Himalajeve që njohim sot. Procesi vazhdon ende edhe sot, pasi malet vazhdojnë të rriten pak nga pak çdo vit.
Kjo do të thotë se kur alpinistët arrijnë majën e Everestit, ata nuk qëndrojnë vetëm në çatinë e botës.
Ata qëndrojnë mbi atë që dikur ishte fundi i një oqeani të lashtë.
Toka e ruan historinë e saj të shkruar në gur, dhe ndonjëherë ajo histori shfaqet në vendet më të papritura të planetit.
